Ambicją Jana Zamoyskiego, polskiego magnata, kanclerza wielkiego koronnego i hetmana, było posiadanie własnego miasta. W roku 1580 polecił jego budowę włoskiemu architektowi Bernardo Morando. Miejscem, jakie wybrano, było szczere pole, położone ok. 90 kilometrów na południowy wschód od Lublina.

Zamość został zbudowany w stylu późnego włoskiego renesansu, według urbanistycznych i geometrycznych założeń miasta idealnego. Wygląd miasta nawiązuje do odrodzonej idei starożytnego forum, w którego centrum znajduje się publiczny plac, otoczony portykami. Rynek ma jednakową szerokość i długość, 100 na 100 metrów, w każdym z jego boków znajduje się osiem kamienic, ulice tworzą szachownicę.

Aby przyspieszyć rozwój miasta, Jan Zamoyski nadał mu liczne przywileje, zezwalając na osiedlanie się w nim Ormian, Żydów, Greków, Węgrów i Niemców oraz na prowadzenie przez nich handlu i rzemiosła. Na przełomie XVI i XVII wieku Zamość stał się jednym z najważniejszych centrów życia naukowego, kulturalnego i gospodarczego Rzeczypospolitej.

W roku 1603 hetman Jan Zamoyski, który poznał franciszkanów w Padwie, gdzie studiował i przez pewien czas był rektorem uniwersytetu, sprowadził zakonników do Zamościa i umieścił przy kościele Świętego Krzyża na przedmieściu lwowskim. W roku 1637 rozpoczęto budowę nowego kościoła w obrębie murów miejskich, a w roku 1655 franciszkanie przeprowadzili się do nowego kościoła i klasztoru pw. Zwiastowania Pańskiego.

Franciszkanie w Zamościu rozwijali pracę duszpasterską na całą okolicę. Zasiadali na katedrach profesorskich w Akademii Zamojskiej oraz zajmowali się okresowo pracą wydawniczą.

Po I wojnie światowej mieścił się tu Sejmik Zamojski i inne instytucje. Później nawę główną zajęło kino, a w salach nad nawami bocznymi umieszczono szkołę plastyczną.

23 maja 1993 r., wojewoda Marcin Zamoyski przekazał tę budowlę Kościołowi, a miejscowy ordynariusz bp Jan Śrutwa zwrócił ją franciszkanom. Pierwsza msza święta w odremontowanym kościele sprawowana była 25 marca 1994 r. W tym samym roku, przy kościele została ustanowiona parafia.

14 grudnia 1992 r. stare miasto w Zamościu wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Znajduje się na niej około 700 obiektów zlokalizowanych w 114 krajach świata.

wp / ww

Na zdjęciach: 1) Najbardziej rozpoznawalna budowla Zamościa - ratusz zwieńczony attyką, z wysoką na 52 metry wieżą zegarową i szerokimi schodami frontowymi, 2) fasady budynków zdobione są m.in. ornamentyką orientalną oraz figurami Chrystusa i świętych, 3) barokowy gmach kościoła, z charakterystycznymi korynckimi pilastrami - to kościół franciszkanów / fot. W. Pobiedziński OFMConv.