Ten nowy przekład "Pism" po raz pierwszy przetłumaczony został z języków oryginalnych na język polski. Wstępy, komentarze i objaśnienia oparte są na najnowszych badaniach naukowych.

W książce jest ponad 3150 haseł i tematów w indeksach: cytatów biblijnych, cytatów liturgicznych, autorów Kościoła, tematyczny, nazw geograficznych i osobowym. Do "Pism" dołączony jest przewodnik multimedialny w postaci płyty CD.

Teksty pism św. Franciszka, wprowadzenia, wstępy, komentarze, przypisy i indeksy przetłumaczył z języka łacińskiego, starowłoskiego i włoskiego, przedyskutował, zredagował zespół w składzie: o. Krzysztof Kościelniak OFMConv, Jolanta Kunowska, o. Wacław Michalczyk OFM, o. Marek Miszczyński OFMCap, o. Roland Prejs OFMCap, Lucyna Rodziewicz-Doktór, o. Tadeusz Słotwiński OFM, o. Marek Sykuła OFMConv, Bożena Tuszewska, o. Stefan Tuszyński OFMConv i o. Andrzej Zając OFMConv.

Promocja dzieła odbyła się w czasie sesji naukowej pt. "Kulturotwórcza rola zakonu franciszkanów w Polsce", w Krakowie, 2 października br., w ramach ogólnopolskich obchodów jubileuszu 800-lecia ustnego zatwierdzenia Reguły św. Franciszka.

Historia polskich przekładów "Pism św. Franciszka z Asyżu" jest dość długa i bogata. Współcześnie najbardziej rozpowszechnionym w Polsce tłumaczeniem pism św. Franciszka jest przekład o. Kajetana Ambrożkiewicza OFMCap (1914-2002). Opublikowany został w 1976 r., z racji obchodzonego wówczas jubileuszu 750-lecia śmierci Serafickiego Patriarchy. Ponieważ w 1976 r. ukazało się krytyczne wydanie pism św. Franciszka, przygotowane przez o. Kajetana Essera OFM (1913-1978), dlatego tłumacz przejrzał, uzupełnił i poprawił dotychczasowy przekład.

Poprawiona wersja stała się podstawą następnych wydań: w 1982 r., w 1990 r. i w 1992 r. To ostatnie wydanie zostało ubogacone pismami św. Klary. Wydania z l. 1976, 1982 i 1990 zostały wydane przez Warszawską Prowincję Kapucynów, wydanie z 1992 r. - przez Wydawnictwo Ojców Franciszkanów w Niepokalanowie. W 2002 r. ukazało się kolejne wydanie pism św. Franciszka i św. Klary w przekładzie o. K. Ambrożkiewicza, zawierające obszerne komentarze franciszkańsko-teologiczne, pióra wybitnych znawców franciszkanizmu (o. Théophile Desbonnets OFM, o. Thaddée Matura OFM, Marie-France Becker OSCl i inni), a przygotowane przez Wydawnictwo "M" we współpracy z Franciszkańskim Centrum dla Europy Wschodniej i Azji Północnej, pod redakcją o. Wacława Michalczyka OFM. Przekład o. Ambrożkiewicza został też wykorzystany w nowym wydaniu Źródeł Franciszkańskich, opublikowanym przez Wydawnictwo oo. Franciszkanów "Bratni Zew" w Krakowie w 2005 r.

Przekład o. Ambrożkiewicza nie jest przekładem jedynym, choć miał chyba najwięcej szczęścia do wydawania drukiem. Pomińmy przekłady staropolskie, gdyż żaden z nich nie odpowiada już dziś wymogom czytelników, czy to z uwagi na archaiczny język, czy też z powodu zamieszczenia pism, co do których w późniejszych latach nauka zdecydowanie odrzuciła autorstwo Franciszka. Zresztą żaden z tych przekładów nie zawiera korpusu pism Franciszka, ani w ówczesnym, ani w dzisiejszym rozumieniu. Najczęściej tłumaczona była Reguła (konieczność przyswojenia jej przez kolejne pokolenia zakonników), następnie Modlitwy i Napomnienia.

Pierwszym całościowym przekładem był przekład znanego redaktora i wydawcy krakowskiego, Władysława Miłkowskiego, zamieszczony na łamach tercjarskiego pisma "Echo Trzeciego Zakonu" (1886/87-1888). Lepsze tłumaczenie, zarówno językowo jak i pod względem kompletności, przygotował i wydał w Krakowie w 1912 r. o. Florentyn Szczepanik OFM (1871-1916), zakonnik, którego wkład w przybliżenie Polakom dokonań naukowych na niwie franciszkańskiej ciągle pozostaje bliżej nieznany. Szczepanik posługiwał się najlepszymi wydaniami krytycznymi przygotowanymi przez Kolegium św. Bonawentury w Quaracchi. Te same wydania były też podstawą innego tłumaczenia, które zaczął przygotowywać, lecz chyba go nie ukończył, o. Euzebiusz Stateczny OFM (1864-1921), który w l. 1900-1902 pracował we wspomnianym kolegium, ale z powodu choroby (zaawansowana nerwica) opublikował zaledwie niewielką część tłumaczenia na łamach "Przeglądu Kościelnego" (1907, s. 175-187). Nie wiadomo, czy reszta tłumaczenia nie powstała, czy tylko nie została wydrukowana.

Fragmenty pism św. Franciszka znajdujemy w monumentalnym dziele bł. Honorata Koźmińskiego Święty Franciszek i jego naśladowcy, a szósty, niewydany tom tej pracy miał zawierać całość pism św. Franciszka. Nie wiadomo, kto dokonał przekładu. Być może tłumaczem był bł. Honorat, ale zważyć trzeba na metodę pracy pisarskiej tego zakonnika: zajęty kierownictwem sumień w konfesjonale i rozległą korespondencją oraz kierowaniem dziełem zgromadzeń zakonnych życia ukrytego, na pracę pisarską w ścisłym znaczeniu niewiele miał czasu. Pomagały mu siostry zakonne z założonych przez niego zgromadzeń zakonnych, te zwłaszcza, które miały przygotowanie do pracy pisarskiej i redakcyjnej oraz znały biegle języki obce. Może więc przekład jest dziełem którejś z nich lub owocem pracy zespołowej.

Po II wojnie światowej przekładu całości pism św. Franciszka podjął się o. Apoloniusz Żynel OFMConv (1914-1987). Jego tłumaczenie pozostało w maszynopisie, choć poszczególne pisma św. Franciszka ukazały się na łamach miesięcznika "Znak". Inny przekład, którego tłumaczem był o. Andrzej Guryn OFMConv, nie wyszedł poza opublikowanie studyjne pojedynczych utworów.

Podobnie rzecz ma się z przekładem zapoczątkowanym przez znanego poetę Romana Brandstaettera, z którego też ogłoszone drukiem zostały tylko wybrane utwory. Inicjatyw tłumaczenia pism św. Franciszka na język polski - jak widzimy - nie brakowało. Inna rzecz, że okoliczności zewnętrzne (rozbiory, dwie wojny światowe, czasy zniewolenia komunistycznego) nie sprzyjały opublikowaniu tych przekładów drukiem, względnie - jeśli tłumaczenie zostało wydrukowane - zakorzenieniu się jego w powszechnej świadomości. Ten stan rzeczy dopiero w naszych czasach zmienia się na lepsze.

Wydawcy najnowszego tłumaczenia "Pism św. Franciszka" są przekonani, że dzieło będzie ważnym źródłem w poznawaniu i rozwijaniu duchowości franciszkańskiej.

o. Roland Prejs OFMCap / red.

"Pisma św. Franciszka z Asyżu", przekład z tekstów łacińskich i starowłoskich, praca zbiorowa, Wydawnictwo Franciszkanów "Bratni Zew", Kraków 2009, ss. 669.

Patronat medialny serwisu franciszkanie.pl