Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Co świętują franciszkanie 29 listopada?

29.11.2019 . kg

Lublin | Klasztor bł. Jana Dunsa Szkota

Bezwzględna większość czcigodnych naśladowców św. Franciszka z Asyżu 29 listopada każdego roku świętuje Wszystkich Świętych Franciszkańskich, a powodem ustanowienia owego święta w przekonaniu franciszkanów jest data zatwierdzenia Reguły Braci Mniejszych (29.11.1223). O ciekawych spostrzeżeniach związanych z okolicznościami tej franciszkańskiej daty opowiada o. Andrzej Hejnowicz z naszego Klasztoru bł. Jana Dunsa Szkota w Lublinie.

Bezwzględna większość czcigodnych naśladowców św. Franciszka z Asyżu 29 listopada każdego roku świętuje Wszystkich Świętych Franciszkańskich, a powodem ustanowienia owego święta w przekonaniu franciszkanów jest data zatwierdzenia Reguły Braci Mniejszych (29.11.1223). Niżej podpisany również świętował „zatwierdzenie” Reguły zgodnie z tym, co mówi rubryka w brewiarzu[i] i komentator dzisiejszego święta w Mszale franciszkańskim[ii], a mianowicie, że jest to rocznica zatwierdzenia reguły. Świętowałem „zatwierdzenie” do momentu nauczenia się sztuki czytania tekstu ze zrozumieniem. Trzeba przyznać ze wstydem, że trwało to dość długo. Gdy już w jakiejś części posiadłem ową umiejętność przeczytałem bullę Honoriusza III Solet annuere z 29.11.1223 r. i  stwierdziłem – z niemałym zdziwieniem – iż papież Honoriusz potwierdza a nie zatwierdza regułę naszego zakonu[iii].

Wszyscy ci, którzy uważają, iż w 1223 r. dokonało się zatwierdzenie reguły muszą sobie i mnie odpowiedzieć na pytanie według czego żyli Bracia Mniejsi do tego czasu? Według świętego Koranu? Oczywiście może paść odpowiedź, że według Reguły niezatwierdzonej, ale jak sama nazwa wskazuje była ona niezatwierdzona, choć lepiej w tym wypadku mówić o regule bez bulli, bowiem najwyraźniej była ona zatwierdzona przez kapitułę generalną, ale dopiero w 1221 r., jednak nie otrzymała potwierdzenia (bulli) ze strony Stolicy Apostolskiej. Co do tego czasu robili Franciszek i jego bracia? Hasali sobie bez żadnego prawa regulującego ich życie? I jak na to reagował święty Kościół rzymski? A Święty Kościół w tamtych czasach reagował i to w sposób zdecydowany. Nowy zakon nie mógł istnieć w pustce prawnej od 1209 do 1223 r. a zarazem działać oficjalnie w Kościele. Co więcej, w 1215 r. odbył się w Kościele Sobór Laterański IV, który wydał  m.in. obowiązujące do dziś w przykazaniach kościelnych prawo zobowiązujące katolików do spowiedzi raz w roku i przyjmowania Komunii świętej przynajmniej w czasie Paschy[iv]. Tenże Sobór Laterański IV wydał też konstytucję 13 De novis religionibus prohibitis zabraniającą zakładania nowych zakonów i nakazującą przyjmowanie nowym zakonom  reguł już zatwierdzonych. Mamy więc topór na wszystkie nowe formy życia zakonnego.

W jaki więc sposób udało się uciec franciszkanom spod tego topora? Nie udało się to św. Dominikowi i jego braciom kaznodziejom którzy stali się kanonikami żyjącymi według reguły św. Augustyna. Nie udało się też świętej Matce Klarze, która stała się mniszką zmuszoną (?) do przyjęcia reguły św. Benedykta. W tym miejscu rodzi się też ciekawe pytanie: według jakiej reguły żyła Klara i jej siostry od 1212 do 1215 r.? Może klaryski (o zgrozo!)  nie były mniszkami a „sorores minores” (siostrami mniejszymi) jak chce biskup Jakub z Vitry? Jedynym logicznym rozwiązaniem tego problemu wydaje się być przyjęcie za fakt, iż synowie Franciszka z Asyżu w 1215 r. byli już zatwierdzonym przez Stolicę Apostolską zakonem a ich reguła włączona do obowiązującego prawa kościelnego. Jednak kiedy i na jakiej podstawie się to dokonało i dlaczego franciszkanie twierdzą, iż miało to miejsce dopiero w 1223 roku?

Wciąż  do wyjaśnienia pozostaje podstawowe dla nas pytanie: na jakiej podstawie Franciszek i jego naśladowcy nie zostali zmuszeni do przyjęcia reguły św. Benedykta lub św. Augustyna? Niemożliwą bowiem jest rzeczą, aby istniejący w Kościele zakon nie podlegał zarządzeniom soboru powszechnego. Jeżeli naśladowcy Asyżanina są zakonem, to muszą w swoim życiu zachowywać jakieś normy zgodnie z zasadą ubi societas, ibi lex et auctoritas (gdzie jest społeczeństwo musi być prawo i władza), a jedyną normą prawną w owym czasie mogła być dla ówczesnych franciszkanów tylko Protogeguła a przełożonym rozpoznanym przez Stolicę Apostolską: Franciszek.    

Do szukania odpowiedzi na te pytania zachęcam synów, naśladowców i sympatyków św. Franciszka i Klary z Asyżu. Sugeruję skorzystanie z literatury franciszkańskiej oraz studium w Instytucie Studiów Franciszkańskich. Dobrą i godną polecenia jest też dyskusja klasztorna poprzedzona czytaniem tzw. Źródeł Franciszkańskich, oczywiście czytanie ze zrozumieniem.  Tu miałem zamiar się zatrzymać i postawić kropkę,  aby umożliwić wymienionym wyżej osobom podjęcie owocnej pracy. Zgodnie z zaleceniem św. Franciszka  bracia mają oddawać się pracy, a ci, co jeszcze tej sztuki nie posiedli, niech się nauczą[v]. Nie chciałbym bowiem przyczynić się do wzrostu lenistwa nieprzyjaciela duszy[vi]. Korzystając jednak z praktyk pokutnych związanych z postem franciszkańskim, podjąłem się trudu szukania odpowiedzi na postawione wyżej pytania…

                                        Z Franciszkowym pozdrowieniem: Niech Pan obdarzy was pokojem!

                                                                                         Andrzej Hejnowicz OFMConv


[i] Por. Liturgia godzin zakonów franciszkańskich w Polsce, Wydawnictwo św. Antoniego, Wrocław 2014, t. V, s.1287: Dzisiejsze święto obchodzi nasza rodzina zakonna jako rocznicę zatwierdzenia Reguły Serafickiej przez papieża Honoriusza III bullą „Solet annuere” 29 listopada 1223 roku.

[ii] Zob. R.Prejs, Rozważanie z dnia 29 listopada w: Mszał franciszkański, Wydawnictwo św. Antoniego, Wrocław 2008, s. 350: Dzisiejsze święto jest rocznicą zatwierdzenia reguły Pierwszego Zakonu.

[iii] Regułę waszego zakonu … powagą apostolską wam potwierdzamy. Por. Honoriusz III, Solet annuere w: R.Prejs, Z.Kijas, Źródła Franciszkańskie, Wydawnictwo Bratni Zew, Kraków 2005, s. 127.

[iv] Konstytucja 21 Soboru Laterańskiego IV. Zob. A.Baran, H.Pietras, Dokumenty Soborów Powszechnych, Wydawnictwo WAM, Kraków 2003, t. II, s. 258-259. Sobór mówił o nakazie spowiadania się u własnego proboszcza, a przykazanie kościelne mówi tylko o obowiązku spowiedzi raz w roku.

[v] Por. T 20-22; Źródła Franciszkańskie, s. 157.

[vi] 2 Reg 5,2;ZF, s. 131.



Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij