Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Język ojczysty św. Franciszka

21.02.2020 . kg

Franciszkanie.pl | Redakcja portalu

21 lutego obchodzimy Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego. A czy wiecie, że językiem ojczystym św. Franciszka był starowłoski? Co ciekawe, pośród pism Asyżanina zachowały się też laudy w tym języku. Są to: Modlitwa przed krucyfiksem, Pieśń słoneczna i Słuchajcie, Ubożuchne… Zapraszamy do lektury!

Laudy w języku ludowym pisane są rymowaną prozą. Jak pisze Carlo Paolazzi, „w kluczowych latach nawrócenia Franciszek jest człowiekiem o skromnym wykształceniu, który co prawda jest w stanie posługiwać się jakimiś łacińskimi wyrażeniami o pochodzeniu biblijno-liturgicznym, ale który z większą swobodą porusza się po obszarze rodzimej kultury językowej, jak również francuskiej. W rzeczywistości bowiem Modlitwa przed krucyfiksem przetykana jest fragmentami zaczerpniętymi z psalmów, ale została z pewnością utworzona w języku włoskim, skoro liczne manuskrypty zawierające słowa Franciszka po łacinie informują, że są one de italico in latinum translata, gdy dawne biografie podają barwną serię epizodów, w których Franciszek, rozpalony niecodzienną gorliwością czy uroczystością chwili, śpiewa bądź mówi w języku galijskim czy francuskopochodnym. Na to zdecydowanie musiał wpłynąć językowo-kulturowy kontekst z początku XIII wieku, kiedy to język poetów francuskich, silnie przenikający także do Włoch poprzez kuglarzy i minstreli, musiał jawić się jako znacznie szlachetniejszy od bezbarwnego dialektu umbryjskiego, jakim posługiwano się w Asyżu, zaś kupiec, syn Piotra Bernardone stając się heroldem wielkiego Króla, stosował go podczas oddawania czci i służby swojemu Panu jako oznaki hołdu i wyróżnienia”.

Wraz z rozwojem wspólnoty Franciszek coraz sprawniej posługiwał się łaciną, która stała się normą zarówno w pismach przeznaczonych dla Kościoła i zakonu, jak i w głoszeniu kazań. Bezpośrednią okazją do powrotu do języka ojczystego była dla Asyżanina chwila napisania przez niego Pieśni słonecznej oraz pieśni dla Ubogich Pań – Słuchajcie, Ubożuchne. Paolazzi podkreśla, iż ważną rzeczą jest zwrócenie uwagi na ogół informacji dotyczących obu tych pieśni. Według niego „pozwala to dostrzec u Franciszka pragnienie nabycia dla obszaru religijnego takich sposobów głoszenia, form poetycko-muzycznych, a zwłaszcza narzędzi językowych, które byłyby analogicznymi do tych, jakimi posługiwali się kuglarze i minstrele w języku ludowym wraz z wiążącym się z tym bezpośrednim rozszerzeniem publiczności na nieuczone warstwy społeczeństwa, zarówno te ubogie, jak i nie”.

Modlitwa przed krucyfiksem

Mamy przed sobą Franciszka modlącego się, który nie odkrył jeszcze wyzwalającej drogi czystego uwielbienia, ale który oczekuje na światło i błaga o dar trzech cnót i poznania, skierowany na łaskę wypełniania posłannictwa.

Najwyższy i chwalebny Boże,

rozjaśnij ciemność w sercu mym w niejasności porze.

I daj mi wiarę prostą,

nadzieję pewną i miłość doskonałą,

mądrość i poznanie rzeczy, o Panie,

bym pełnił Twoje święte i prawdziwe przykazanie. Amen.

Pieśń słoneczna

Pieśń została skomponowana przez Franciszka w San Damiano na dwa lata przed śmiercią, pod koniec nocy pełnej udręki, cudownie pocieszonej przez Boże zapewnienie o zbawieniu. Mamy więc przed sobą człowieka pełnego żaru, uwielbiającego Boga-Stwórcę.

Najwyższy i wszechmocny, jakże dobry Panie,

Twoje są pochwały, i sława, i honory, i wszelkie błogosławieństwo.

Tobie tylko, Najwyższy, się należą

i żaden człowiek nie jest godzien Ciebie przyzywać.

Pochwalon bądź, o mój Panie, z wszystkimi Twymi stworzeniami,

a szczególnie z panem bratem Słońcem,

bo światłem dnia jest i oświecasz nas poprzez niego.

I jakże jest piękny i promienny z wielkim splendorem:

Ciebie, Najwyższy, daje nam wyobrażenie.

Pochwalon bądź, o mój Panie, przez siostrę Księżyc wraz z gwiazdami:

na niebieś uformował bezcenne i jasne, i piękne.

Pochwalon bądź, o mój Panie, przez brata Wiatr,

i przez powietrze, i pochmurną, i pogodną, i każdą aurę,

bo Ty w każdy czas stworzeniom Twoim dajesz utrzymanie.

Pochwalon bądź, o mój Panie, przez siostrę Wodę,

bo ona jest bardzo przydatna i pokorna, i bezcenna, i czysta.

Pochwalon bądź, o mój Panie, przez brata Ogień,

bo przez niego dla nas nocy mrok rozjaśniasz:

i jest on piękny i radosny, i odporny, i mocny.

Pochwalon bądź, o mój Panie, przez panią naszą, matkę Ziemię,

Bo ona nas odżywia i dogląda,

i wytwarza różne owoce, i kolorowe kwiaty, i trawy.

Pochwalon bądź, o mój Panie, przez tych, co przebaczają ze względu na Twą miłość

i choroby, i cierpienia dzielnie znoszą w sobie.

Błogosławieni, gdy zniosą je w pokoju,

bo Ty sam, Najwyższy, wszystkich ich ukoronujesz.

Pochwalon bądź, o mój Panie, przez siostrę naszą Śmierć cielesną,

przed nią nigdy żaden człowiek żyjący zbiec nie może.

Biada tym, co mrzeć będą ze śmiertelnymi grzechami;

błogosławieni, co śmierci się dadzą znaleźć w Twojej najświętszej woli,

bo śmierć druga już nie wyrządzi im krzywdy.

O, chwalcie tak i błogosławcie mego Pana i dzięki czyńcie,

i pełnijcie służbę Jemu z pokorą wielką.

Słuchajcie, Ubożuchne, wezwane przez Pana

Te „święte słowa wraz z melodią” ułożone zostały przez Franciszka dla Klary i innych sióstr. Cztery strofy reasumują ewangeliczny projekt, głębokie idee, styl i wyobraźnię Asyżanina.

Słuchajcie, Ubożuchne, przez Pana wezwane,

z różnych krain i regionów tu zostałyście zebrane:

wytrwale zawsze w prawdzie żyjcie

i w posłuszeństwie tu umrzyjcie.

Na zewnętrzne życie nie patrzcie,

bo z ducha życie jest przecież lepsze.

Proszę wszystkie przez moc miłości,

gdy Pan jałmużny daje, to dobrze z nich korzystajcie i w roztropności.

Te, co w chorobach są osłabione,

i te, co dla nich są utrudzone,

wszystkie razem znoście to w pokoju,

bo sprzedacie dobrze trud ten jakże bezcenny,

bo każda królową będzie

ukoronowaną wraz z Dziewicą Maryją w niebie.

kg



Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij