Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Krosno

16.04.2015

Historia

KrosnoBracia z Zakonu św. Franciszka podejmowali pracę duszpasterską  w Krośnie od początku XIV wieku. Oficjalnie osiedlili się w Krośnie w roku 1378, decyzją biskupa przemyskiego Eryka, także franciszkanina. W 1397 roku królowa św. Jadwiga zatwierdziła nadanie konwentowi (klasztorowi) krośnieńskiemu ziemi, a potwierdził to przebywający w Krośnie w 1407 roku król Władysław Jagiełło.

Oba te dokumenty zachowały się i są umieszczone w księdze „Liber Beneficiorum”, przechowywanej w archiwum franciszkańskim w Krośnie. Po pożarze w Krośnie w 1399 roku, który zniszczył konwent i drewniany kościółek, franciszkanie zakupili od miasta czworoboczny obszar na skraju murów między dwiema basztami i wybudowali kościół w stylu gotyckim przy istniejącej już kaplicy Przemienienia Pańskiego (obecnie w tej kaplicy znajdują się relikwie św. Jana z Dukli), a obok drewniany klasztor.

 

Krosno, kościół franciszkanów

Krosno, cudowny obraz Matki Bożej Murkowej

Krosno, dziedziniec klasztorny

Krosno, klasztor i kościół franciszkanów

 

 

Po pożarze klasztoru (w 1398 roku) zbudowano w 1400 roku nowy klasztor na obszerniejszym placu, zakupionym przez miasto za zgodą króla Władysława Jagiełły. Był to klasztor również drewniany. Na przełom I i II połowy XV wieku przełożonym tutejszego klasztoru był św. Jana z Dukli. W murze klasztoru znajduje się tablica upamiętniająca pobyt świętego w tamtejszym klasztorze.

W 1591 roku Jerzy Mniszech ufundował nowy klasztor murowany. Ten klasztor jak i kościół wraz z całym miastem stał się pastwą pożaru w dniu 2 września 1638 roku. Będący wówczas w trudnych warunkach materialnych bracia nie mogli nawet dokładnie naprawić murów spalonych budynków, dlatego ściany kościoła niszczały coraz bardziej i zagrażała im całkowita ruina.

Zapobiegł temu wielki dobrodziej klasztoru, właściciel wielu włości, stolnik dobczycki, Antoni Baranowski. Dzięki jego pomocy kościół został całkowicie odbudowany i wyposażony w 1750 roku. 13 września 1872 roku kolejny pożar miast zniszczył jeszcze raz kościół i klasztor. W niedługim czasie jednak odbudowano oba budynki. Ostatnia renowacja wnętrza kościoła została przeprowadzona w latach 1964-68. W kościele znajduje się czczony obraz Matki Bożej, odnowiony i umieszczony w głównym ołtarzu.

W 1970 roku biskup przemyski Ignacy Tokarczuk erygował przy kościele parafię. W latach 80-tych XX wieku klasztor został powiększony przez dobudowanie skrzydła ciągnącego się od ul. Franciszkańskiej do dawnego klasztoru. Znajdują się tam pomieszczenia parafialne, a na piętrze kaplica klasztorna i kilka mieszkań dla zakonników.

21 czerwca 1998 roku sprowadzono do kościoła i umieszczono w bocznej kaplicy relikwie św. Jana z Dukli, który spędził w tym klasztorze początkowe lata życia zakonnego.

Najciekawsze zabytki w kościele franciszkanów w Krośnie

Gotycki kościół franciszkanów w Krośnie to najstarsza krośnieńska świątynia, kamienno-ceglana, orientowana, trójnawowa z trójprzęsłowym prezbiterium. Wznoszona wieloetapowo. Najstarsze elementy – dolne, kamienne partie prezbiterium i zakrystii pochodzą z końca XIII wieku. Są to pozostałości niewielkiej, jednoprzestrzennej kaplicy, przy której osiedlili się przybyli do Krosna franciszkanie. Najprawdopodobniej obiekt ten został zniszczony podczas najazdów tatarskich w latach 1287-1288.

W XIV i XV franciszkanie podjęli się odbudowy i rozbudowy świątyni. Najpierw nadbudowana ją cegłą i nakryto gotyckim sklepieniem, a następnie powiększono o ceglany pseudohalowy korpus nawowy, ze sklepieniem wspartym na czterech kamiennych filarach międzynawowych. W takim kształcie bryła kościoła przetrwała bez większych zmian do początków XVII wieku, kiedy to dobudowano do niej cztery kaplice, kruchtę oraz dzwonnicę. Do dzisiaj zachowały się dwie kaplice: Matki Boskiej Różańcowej od strony południowej oraz św. Stanisława, zwana Kaplicą Oświęcimów od strony północnej.

W 1872 roku w mieście wybuchł pożar, który mocno uszkodził świątynię, spłonęło niemal całe jej wyposażenie. Zawaliło się sklepienie prezbiterium, zniszczona została konstrukcja dachu. Remont kościoła trwał kilkanaście lat, a następnie w latach 1899-1904 pod kierunkiem architekta Tadeusza Stryjeńskiego i inż. Wiktora Sikorskiego przeprowadzono regotyzację, która nadała kościołowi dzisiejszy wygląd. Z tego okresu pochodzi polichromia prezbiterium i neogotyckie wyposażenie wnętrza: ołtarze, stalle i konfesjonały.

We wnętrzu kościoła na szczególna uwagę zasługują kamienne nagrobki szlacheckie, wybitne dzieła rzeźby nagrobnej. W sąsiedztwie ołtarza głównego, po lewej stronie prezbiterium znajduje się nagrobek Jana Kamienieckiego, wojewody podolskiego (zm. w 1560 r.), dłuta słynnego artysty włoskiego Jana Marii Padovano. Obok zlokalizowany jest nagrobek Jadwigi z Włodków Firlejowej wykonany w 1611 r. przez włoskiego rzeźbiarza Lukiana Reitino,  jeden z najwspanialszych i największych nagrobków małopolskich początku XVII w., mierzący 475 cm wysokości. Naprzeciw usytuowany jest monumentalny nagrobek Barbary z Kamienieckich Mniszchowej, babki słynnej carowej Rosji Maryny Mniszchówny. Jego twórcą był lwowski rzeźbiarz Jakub Trwały. Czwarty nagrobek znajduje się w nawie. Jest to renesansowy pomnik nagrobny Jana i Elżbiety Jędrzejowskich – dwukondygnacyjne dzieło nieznanego artysty.

Cenne są również zachowane fragmenty średniowiecznych malowideł ściennych z XV i XVI wieku w kaplicy Przemienienia Pańskiego. Malowidła zostały odkryte w 1994 roku za nagrobkiem Barbary Mniszchowej w czasie przeprowadzania jego konserwacji. W wyniku prac konserwatorskich wykonano transfer równoczesny dwóch warstw malowidła – zdjęto je ze ściany i przełożono na nowe, przenośne podobrazie. Starsza warstwa malowidła przedstawia męczeństwo św. Stanisława, natomiast młodsza św. Annę Samotrzeć z figurą rycerza donatora.

Kaplica Oświęcimiów, dobudowana do kościoła franciszkanów, to jedna z najpiękniejszych barokowych kaplic w Polsce. Ufundowana w latach 1647-48 przez najwybitniejszego przedstawiciela rodu Stanisława Oświęcima - dworzanina Władysława IV, po śmierci siostry Anny Oświęcimówny. Projektantem kaplicy był mediolańczyk Vincenzo Petroni, a wspaniałą, bogatą dekorację stiukową wykonał najwybitniejszy sztukator działający w XVII-wiecznej Polsce Włoch Govanni Battista Falconi. Kaplica wzniesiona została na planie kwadratu, nakryta kopulą zwieńczoną latarenką. U wejścia znajduje się bogato rzeźbiony marmurowy portal i dekoracyjna krata.

Głównym elementem wyposażenia kaplicy jest ołtarz 1890 roku z obrazem św. Stanisława wskrzeszającego Piotrowina. Uwagę zwracają naturalnej wielkości obrazy Anny i Stanisława. W podziemiu kaplicy mieści się krypta grobowa przyrodniego rodzeństwa Anny i Stanisława Ośwęcimów, z którym wiąże się romantyczna legenda o nieszczęśliwej miłości. Według niej Anna zmarła czekając na Stanisława, który w Rzymie, u Ojca Świętego starał się o zgodę na ślub z przyrodnią siostrą. Legenda stała się inspiracją dla wielu twórców literatury, muzyki i malarstwa.

Słynący cudami obraz Matki Boskiej Murkowej znajduje się obecnie w ołtarzu głównym. Został namalowany około 400 lat temu, jednak ani autor, ani dokładny czas jego powstania nie są znane. Pierwotnie przedstawiał stojącą postać Matki Bożej trzymającej na lewym ramieniu Dzieciątko Jezus, a u stóp Maryi znajdował się księżyc. Tak w owym czasie przedstawiano Matkę Bożą Niepokalaną. W XVII wieku obraz ten był umieszczony na lewo od głównego wejścia do kościoła na murze i stąd powstała popularna nazwa: „Matki Bożej na Murku” albo „Matki Bożej Murkowej”.

Cześć tego wizerunku Najświętszej Maryi Panny rozwinęła się szczególnie po cudownym ocaleniu Krosna w 1657 roku. Podczas potopu szwedzkiego Krosno zostało zaatakowane przez wojska Jerzego II Rakoczego. Miasto było oblegane i bliskie upadkowi. Wówczas mieszczanie modlili się przed obrazem umieszczonym na murze franciszkańskiego kościoła i złożyli Matce Boże śluby. 16 marca ukazała się na niebie włócznia; tego znaku ulękli się napastnicy i wycofali się nie niszcząc Krosna. W mieście odczytano to jako łaskę wyjednaną przez Matkę Bożą Murkową.

W roku 1669 wydana została w Kaliszu książka pt. „Regina Poloniae”. W publikacji tej krośnieński obraz zaliczony do cudownych obrazów słynących łaskami. W miarę rosnącego kultu, dla wygody wiernych gromadzących się na modlitwie przed łaskami słynącym obrazem, zbudowano przed frontonem kościoła kaplicę (kaplica ta została rozebrana w XIX wieku). Obraz Matki Bożej Murkowej znajdował się w owej kaplicy w pięknie rzeźbionym ołtarzu.

Na obrazie znajdowała się sukienka wykonana ze srebrnych wotów, pozłacana i przyozdobiona kwiatami. Na głowie Matki Bożej i Jezusa znajdowały się srebrne korony ozdobione złotem i drogimi kamieniami. Całe tło obrazu zostało pokryte wielu cennymi darami i wotami w kształcie nóg, rąk, oczu i serc, jako wyraz wdzięczności za otrzymane łaski. W XVIII wieku ukazała książka do nabożeństwa, poświęcona czci Najświętszej Maryi Panny Krośnieńskiej. W roku 1760 został wydrukowany, zachowany po dziś dzień, sztych Matki Bożej Murkowej.

W roku 1772 rozpoczął się czas zaborów, Austria zajęła Krosno. Na mocy dekretu cesarza Józefa II z 1782 roku władze austriackie zabrały wota, a obraz został przeniesiony do głównego ołtarza w kościele. To przeniesienie obrazu do kościoła było prawdopodobnie przygotowaniem do koronacji obrazu. W 1872 roku pożar zniszczył kościół. Po pożarze uznano, że nie można umieszczać w ołtarzu bardzo zniszczonego obrazu i wycofano obraz z kultu.

W 1919 roku franciszkanin o. Alojzy Karwacki, prowincjał polski, polecił odnowić uszkodzony obraz Matki Bożej Murkowej i wrócić mu należną cześć oraz umieścić go w kaplicy Matki Boskiej Różańcowej. W czasie restauracji obrazu odcięto dolną, zniszczoną część wizerunku, a malarz przemalował go, tworząc w rzeczywistości inny obraz. Po tej nieudanej odnowie, obraz Matki Bożej Murkowej umieszczono w zakrystii.

Po II wojnie światowej, w roku 1949 bp Franciszek Barda przysłał do klasztoru oficjalne zapytanie o los łaskami słynącego obrazu Matki Bożej zwanego Murkowym. Rozpoczęto poszukiwania w klasztorze i odnaleziono obraz. W latach 1956-58 przeprowadzono konserwację obrazu Matki Bożej Murkowej, a 29 listopada 1960 roku wizerunek Najświętszej Maryi Panny, Patronki Krosna umieszczono z powrotem w głównym ołtarzu. W 1961 roku rozpoczęto odprawianie wieczystej nowenny do Matki Bożej Murkowej. W 1973 roku prowincjał franciszkanów wystąpił do pasterza przemyskiego bpa Ignacego Tokarczuka z prośbą o ogłoszenie obrazu jako „łaskami słynącego”.

W latach 1985-87 obraz ponownie oddano do konserwacji. Usunięto przemalowania i przywrócono mu pierwotny wygląd. Od 1987 roku odprawiane są przed obrazem msze św. składkowe. Od września 2006 do maja 2007 roku krośnieńskie parafie przybywały na modlitwę przed wizerunek Matki Bożej Murkowej, przeżywając w ten sposób nowennę przed 350. rocznicą cudownego ocalenia i zawierzenia Krosna Matce Bożej. 16 marca oraz 31 maja 2007 roku odbyły się główne uroczystości jubileuszowe.

W styczniu 2008 roku abp Józef Michalik podjął decyzję o koronacji obrazu, nadając mu jednocześnie tytuł teologiczny: „Obrończyni Wiary”. 16 marca 2009 roku rada miasta podjęła uchwałę, w której wyraziła wolę, aby Matka Boża Murkowa została Patronką Krosna. W krośnieńskich parafiach zebrano ok. 11 tysięcy podpisów popierających ogłoszenie Matki Bożej Murkowej patronką Krosna. Abp Józef Michalik przedstawił te prośby na forum Konferencji Episkopatu Polski, a następnie wysłał odpowiednią prośbę do Kongregacji Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. W odpowiedzi z dnia 12 stycznia 2010 roku kard. Antoni Canizares Llovera wydał dekret ustanawiający Matkę Bożą Murkową Patronką przed Bogiem Miasta Krosna.

13 czerwca 2010 roku na rynku miasta przewodniczący Episkopatu Polski kard. Stanisław Dziwisz, abp Józef Michalik oraz biskupi z Rzeszowa, Przemyśla i Taszkientu (Uzbekistan) ukoronowali cudowny obraz Najświętszej Maryi Panny koronami diecezjalnymi i oddali miasto z jego mieszkańcami w opiekę Matki Bożej Murkowej Obrończyni Wiary.

Klasztor pw. Nawiedzenia NMP

ul. Franciszkańska 5 
38-400 KROSNO 
tel/fax. 13 436 80 88 
e-mail: krosno@franciszkanie.pl 
www.krosno.franciszkanie.pl



Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij