Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Kultura zajączka czyli ocalić Baranka.

16.03.2016

Globalizacja obejmuje wiele płaszczyzn życia ludzkiego. Jednak niesie pewne zagrożenia. I co ciekawego posiada bardzo mocny atut, a mianowicie przenikanie w głębie różnych systemów poprzez trzy zasadnicze narzędzia.

Pierwszym narzędziem jest wywoływanie przestrzeni presji najpierw oddolnej w imię tzw. “demokracji”, a potem tej odgórnej poprzez instytucje np. Unii Europejskiej i rządy poszczególnych krajów. Drugim narzędziem jest przemyślana manipulacja, która ma za zadanie ukazać fałsz jako prawdę a zło przedstawić jako dobro. Z tym, że przekazywane informacje są subtelnie zakryte i zakamuflowane oraz tak przedstawione, że przeciętny adresat nie jest w stanie na początku rozpoznać granic prawdy i fałszu.

Drugą stroną manipulacji jest ukazanie informacji w taki sposób, by stworzyć klimat wieloznacznej interpretacji. I trzecie narzędzie to przenikanie do wewnątrz instytucji, czy tradycji, które kształtują inny i przeciwstawny pogląd na świat niż „nowocześnie myślący.” Chodzi o inteligentne przemycanie wiedzy, symboli, zwyczajów do wewnętrznych struktur. Chciałbym nad tym ostatnim narzędziem nieco się zatrzymać.

Od dawna można zauważyć, że wewnątrz serca życia chrześcijańskiego wszedł jakiś „intruz” który chce przesuwać akcent doświadczenia życia chrześcijańskiego. To co jest sercem tradycji chrześcijańskiej to święta Bożego Narodzenia i Zmartwychwstania Pańskiego. To podstawowe prawdy , które nadają dynamizm i istotę wiary. Wokół tych wydarzeń rozrasta się tradycja i historia chrześcijaństwa . To prawdy , które odsłaniają cel i wolę Boga Ojca wobec człowieka. To dusza, serce i mózg życia chrześcijańskiego. Kiedy chce się zniszczyć kogoś to uderza się w najważniejsze obszary życia, by całkowicie osłabić. Czy dziś nie mamy do czynienia już z jawnym uderzeniem w chrześcijaństwo? Ponieważ ta walka ma charakter kulturowy chce przedstawić mechanizm, który inteligentnie naciska na kulturę chrześcijańską. Mamy dziś do czynienia z kulturą postmodernistyczną. Głównym mechanizmem kształtującym jest strategia holistyczna, która polega tak naprawdę na stworzeniu rzeczywistości, która jest mało klarowna i „obejmuje wszystko”. Pokaże teraz pewien proces, który m.in. uderza w istotę życia chrześcijańskiego. 

1. Punkt wyjścia: Stary porządek: Najpierw następuje destabilizacja tego co stanowi tożsamość chrześcijaństwa a więc osłabienie autorytetu i charakteru służebnego. Uderza się w najważniejsze prawdy. Np. neguje się osobę Jezusa Chrystusa jako Zbawiciela, podważając jego Zmartwychwstanie. Przykładem jest działanie informacyjne poprzez promowanie filmów zniekształcających prawdy biblijne chociażby: „Kod Leonarda da Vinci” czy „Grób Chrystusa”. Drugim frontem jest osłabienie tożsamości i autorytetu Kościoła poprzez eksponowanie grzeszności i afer wewnątrz. To doprowadza do osłabienia pozycji duchowieństwa. Tradycja, wiara, Kościół tracą głębokie znaczenie - stają się tylko elementem historyczno–kulturowym. Chodzi o traktowanie wszystkich form tożsamości jako pojęć konfrontacyjnych, częściowych, elementów wymagających przekształcenia. Ostatecznie w społeczeństwie pojawia się tożsamość wielości – a to oznacza , że Kościół a nawet Ewangelia stają się jednym z wielu głosów i opinii na tym samym poziomie obok polityki, psychologii , informacji medialnych. Taktyka ta polega na stworzeniu klimatu wątpliwości. 

2. Poszerzanie przez nowe elementy: „Postęp” – Aby osłabić tradycję, wewnątrz Kościoła „intruzi” wprowadzają nowe pojęcia, nowe rzeczywistości . Ostatnio pojawiło się pojęcie tzw. Kościoła postępowego, który ma być otwarty na „nową” rzeczywistość liberalną. Chodzi tak naprawdę o dostosowanie Kościoła do liberalno – lewackiego rozumienia świata. Główną metodą działania jest przemycanie nowego patrzenia na Kościół przez tzw. „katolicko- społeczne” czasopisma, by zmylić i podzielić wyznawców Kościoła. 

3. Przeciwstawienie: „Zajączki”. Chrześcijaństwo od samego początku kreowało zwyczaje, symbolikę, która nawiązywała do kerygmatu, czyli podstawowych prawd. Uroczystości Bożego Narodzenia i Zmartwychwstania Pańskiego wprowadzają wiernych w rzeczywistość działania Bożego. Temu wszystkiemu towarzyszą znaki i symbole. Myślenie postmodernistyczne wypiera te symbolikę i przeciwstawia własnymi symbolami. Ponieważ symbole otwierają nas na konkretną rzeczywistości i wprowadzają w doświadczenie wiary to jest to obszar walki. Od samego dzieciństwa żyjemy w świecie, gdzie symbole w dużej mierze mają wpływ na nasze wybory i wzrost. Symbole oddziaływują na zasadzie skojarzeniowej. Boże Narodzenie – symbol choinki i symbol szopki. Choć choinka została w jakimś sensie przyjęta do tradycji chrześcijańskiej to jednak to element pogański, który wpisał się bardzo mocno w kulturę postmodernistyczną. Marketingowe działania kreują ten symbol, gdy jednocześnie szopka i święta rodzina jest mało widoczna, ponieważ jest niepoprawna. W Wielkiej Brytania od niedawna ze względów tolerancyjnych bardzo rzadko używa się publicznie nazwy Święta Bożego Narodzenia! Idąc dalej Krasnal czy św. Mikołaj. Kultura nowoczesna kreuje postać krasnala, ponieważ ma cechy fikcyjne, nierealne, baśniowe oraz magiczne – wprowadza to klimat pewnej zabawy – ukazuje święta jako czas rozrywki a nie refleksji nad życiem. A św. Mikołaj wprowadza nas w głęboką zadumę nad kryteriami naszej wiary – bycia darem dla innych.

Zbliżają się święta Wielkanocne a sklepy pełne pamiątek i symboli w postaci kolorowych zajączków, gadżetów. Czy ma to coś wspólnego ze świętami Zmartwychwstania Pana? Dlaczego akurat zajączek? Przecież podstawowym symbolem wielkanocnym jest Baranek. A co oznacza Baranek? Św. Jan stwierdza „Nazajutrz zobaczył Jezusa nadchodzącego ku niemu i rzekł: Oto Baranek Boży, który gładzi grzechy świata (J, 29). Baranek to symbol Jezusa Chrystusa, który ofiarował siebie za nasze grzechy w sposób doskonały. Uznanie baranka oznacza przyjęcie miłosierdzia, ale też przyjęcie prawdy o tym, że jestem grzesznikiem. Baranek ukazuje nam również definicje tego co jest naprawdę grzechem w nas. Natomiast Apokalipsa św. Jan (Ap 6, 1-17) – ukazuje Baranka, który otwiera siedem pieczęci, które symbolicznie przedstawiają dzieje ludzkości odkupionej przez Niego, ale wciąż ulegającej złym wpływom upadłym duchom. To walka dobra ze złem. Przyjęcie tej symboliki oznacza zmianę świata według zasad Ewangelii a to raczej nie jest dobra nowina dla kultury postmodernistycznej.

Więc zajączek ma wyprzeć Baranka, by uniknąć głębszej refleksji. Zajączek to wesoły, spontaniczny i beztroski zwierzak, który wprowadza pewien chaos i nerwowość. Bo może oto chodzi, by był chaos i nieporządek, bo wtedy wszystko można kontrolować. Kiedy szukałem materiałów na temat w jaki sposób zajączek został wpisany w tradycję świąt wielkanocnych to nie znalazłem za wiele. Najstarsze źródła mówią o zającu dopiero w XVII w. Interpretacji jest dość dużo. Niektórzy odnosili to do zwyczajów podatkowych, które nakładały składanie darów w naturze wraz z jajkami. Oprócz jajek składano zwierzęta i to nie zawsze domowe. A np. dzieci w czasie Wielkanocy widziały biegające zające na łąkach, a to oznaczało szybkie nadejście wiosny. Potem zostało to rozpropagowane i do tej pory te symbole są np. na kartkach pocztowych (www.opoka.org.pl). Jak widać nie znalazłem głębokiej teologii i symboliki zająca – jest bardzo luźna i „bezpieczna”, więc można ją przemycać. Ostatnio na ekrany kin weszła bajka wytwórni Walta Disneya pt. „Zwierzogród”. Jednym z bohaterów była owca i zajęczyca. Owca została przestawiona jako antybohater, który ostatecznie źle kończy, natomiast zajęczyca ukazana jest jako postać pozytywna. Przekaz jasny i jak bardzo sugestywny. Dzieci szybko kreują sobie bohaterów i tak samo przeciwstawiają sobie antybohaterów. Wystarczy im tylko inteligentnie to podsunąć. 

Zbliżają się święta Zmartwychwstania Pańskiego, więc warto pomyśleć o tym, by symbolika chrześcijańska znajdowała się w centrum uwagi domowników, a tym bardziej tych najmłodszych. A zajączki i inne gadżety niech pozostaną za szybami naszych mebli. 

o. Wojciech Kiełtyka
foto: tradycyjny baranek wielkanocny, Wikimedia Commons



Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij