Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Odbudowa Sanktuarium Matki Bożej w Bołszowcach na Ukrainie w ramach programu „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą”

10.01.2021 . kg

Bołszowce | Klasztor bł. Jakuba Strzemię - Bołszowce

W ramach programu „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą” realizowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w okresie od 1 kwietnia 30 grudnia 2020 r. trwał trzeci etap projektu odbudowy Sanktuarium Matki Bożej w Bołszowcach na Ukrainie – konserwacja alabastrowego ołtarza głównego.

Obiektem objętym pracami konserwatorskimi był alabastrowy ołtarz główny z Kościoła pw. Zawistowania Najświętszej Maryi Panny, który znajduje się w niewielkim miasteczku Bołszowce, mieszczącym się obecnie w granicach Ukrainy a przynależącym wcześniej do Rzeczypospolitej Polskiej. Kościół jest własnością Klasztoru Karmelitów Trzewiczkowych, przynależących do Prowincji św. Antoniego i bł. Jakuba Strzemienia Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych (Franciszkanów, przy ul. Hetmana Żółkiewskiego 14, w Krakowie).

Wykonano m.in. liczne uzupełnienia formy architektonicznej ołtarza alabastrem, przywrócono wygląd oryginalnej bryły i kolorystyki. Prowadzone prace miały na celu uratowanie przed dalsza destrukcją zabytkowego ołtarza i  stanowiły III etap prac z dwóch poprzednich lat. Oczyszczono powierzchnię z nawarstwień zewnętrznych, pobrano próbki do badań specjalistycznych i zlecono ich badania. Następnie zdemontowano części drewnianych kapiteli umożliwiających dostęp do powierzchni kamienia i usunięto wtórne uzupełnienia form architektonicznych wykonywanych w zaprawie mineralnej. Wykonano rozległe uzupełnienia metodą flekowania, ustabilizowano murowane kolumny wspierające zwieńczenie ołtarza, usunięto wtórne warstwy przemalowań z powierzchni murowanych oraz wtórne zapraw tynkarskie i uzupełniono ubytki tynku. Odtworzeno profilowania baz murowanych kolumn w oryginalnej technologii i wzmocniono izolację i zabezpieczenie tynków oraz powierzchni alabastrowych. Wykonano także rekonstrukcję malatury na murowanych kolumnach.

Kościół w Bołszowcach został zbudowany w latach 1718-1728, a w latach 1767-1777 dokonano jego gruntownej przebudowy. Z pierwszej fazy jego „fabryki" pochodzą, jak się wydaje, mury obwodowe i monumentalny ściennofilarowy układ wnętrza. W latach 1767-1777 przebudowano fasadę, dążąc do nadania jej miękkich, plastycznych kształtów, różniących się zdecydowanie od monumentalnych, prostoliniowych i kanciastych form wnętrza. Zastanawiająca jest wysokość bołszowieckich wież, sięgających zaledwie wysokości murów obwodowych. Należy przyjąć, że takie niezwykłe rozwiązanie jest wynikiem obu etapów „fabryki". Podczas jej pierwszej fazy zamierzano najpewniej wznieść wyższe wieże, ale z nieznanych nam powodów przerwano owe prace. Architekt przekształcający fasadę po roku 1767 uznał zaś, że horyzontalne proporcje tej struktury nadają się do wpisania w nią schematu łuku tryumfalnego, który odgrywał istotną rolę w programie użytkowym i treściowym sanktuarium koronowanego obrazu maryjnego. Z drugą fazą budowy kościoła należy też łączyć loggię, dostawioną nieorganicznie do elewacji pn. Druga faza na nowo ukształtowała wnętrze kościoła przez budowę nowych ołtarzy zintegrowanych ściśle z architekturą, a także przez wprowadzenie złoconych stiukowych kapiteli. Uwieńczeniem zmian było wykonanie efektownych malowideł ściennych.

 

Kościół i Klasztor Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Widok od południowego zachodu. Stan zachowania obiektu z 1926 r.

 

Kościół Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Fragment wnętrza wraz z widokiem prawej strony ołtarza głównego. Stan zachowania obiektu z 1918 r.

 

Kościół i Klasztor Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Widok fasady kościoła. Rysunek wykonano prawdopodobnie na początku XX w.

 

Kościół Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Alabastrowy ołtarz główny. Prawa oraz lewa strona (stan po wykonaniu prac konserwatorskich w latach 2018-2019) wraz z częścią centralną (stan przed konserwacją z 2019 r.); fot. A. Kazberuk.

 

Kościół Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Alabastrowy ołtarz główny. Wewnętrzna, lewa strona kolumnady. Zbliżenie na bazy. Widoczne zniszczenia powierzchni alabastru w postaci: nawarstwień zewnętrznych, zgłuszeń, zmatowienia i wybielenia, wybarwień żelazistych w obrębie metalowych klinów, ubytków oraz licznych wykruszeń. Na fotografii przedstawione są również zniszczenia murowanego słupa: liczne ubytki formy bazy oraz podstawy, ubytki tynku oraz polichromii spowodowane ostrzałem. Stan zachowania obiektu przed rozpoczęciem prac konserwatorskich, lipiec 2020; fot. A. Kazberuk.

 

Kościół Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Alabastrowy ołtarz główny. Wewnętrzna, prawa, dolna strona kolumnady. Wykonywanie stabilizacji bazy kolumnady oraz profilowania retabulum, na której spoczywa. Stan zachowania obiektu w trakcie prowadzonych prac konserwatorskich, sierpień 2020; fot. D. Siwek.

 

Kościół Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Zbliżenie kolumnady po prawej stronie. Stan zachowania obiektu przed rozpoczęciem prac konserwatorskich, lipiec 2020; fot. A. Kazberuk.

 

Kościół Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Zbliżenie ubytku pilastra po lewej stronie. Oczyszczanie belkowania zwieńczenia. Stan zachowania obiektu w trakcie prowadzenia prac konserwatorskich, lipiec 2020; fot. D. Siwek.

 

Kościół Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Stan zachowania obiektu po przeprowadzonych pracach konserwatorsko-restauratorskich, sierpień 2020; fot. A. Kazberuk.

 

Kościół Karmelitów w Bołszowcach, Ukraina. Stan zachowania obiektu po przeprowadzonych pracach konserwatorsko-restauratorskich, sierpień 2020; fot. A. Kazberuk.

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych



Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij