Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Scripta–Pisma Św. Franciszka z Asyżu

15.06.2019 Jan Maria Szewek

Nakładem Stowarzyszenia Kultury Chrześcijańskiej im. ks. Piotra Skargi ukazały się Scripta–Pisma Św. Franciszka z Asyżu. W poniedziałek 17 czerwca o godz. 18.00 w Klubie Skawińska 13 w Krakowie odbędzie się prezentacja nowego tłumaczenia.
 
Przekładu z najnowszego wydania krytycznego dokonał o. Krzysztof Kukułka OFMConv.
 
Najbardziej rozpowszechnione w  języku polskim tłumaczenie Pism św. Franciszka wyszło spod pióra o. Kajetana Ambrożkiewicza OFMCap. Jednakże pierwsze wydanie tego przekładu z roku 1976, jedynie częściowo opierało się na tekście krytycznym, opracowanym i wydanym w tym samym roku przez o. Kajetana Essera OFM. Wydanie drugie z kolei z roku 2002 zostało przez tegoż autora dokonane już w oparciu o tekst zaczerpnięty z Fontes Franciscani (wyd.przez Enrico Memestò i Stefano Brufani w roku 1995).
 
Biorąc pod uwagę ciągłe nowe odkrycia, wnoszące kolejne zmiany w zapisie orginalnej wersji podyktowanej czy też napisanej własnoręcznie przez Świętego z Asyżu, 12 badaczy (głównie z Włoch) przygotowało nową edycję Pism, najdając jej tytuł: Francesco d’Assisi, Scritti. Zostały one wydane, pod redakcją Aristide Cabassi, w Padwie w roku 2002. Tekst ów – dzięki pracy 11-tu polskich  tłumaczy (tzw. Zespół) – doczekał się rodowitego wydania i ukazał się pod tytułem Pisma św. Franciszka z Asyżu. Teksty łacińskie i starowłoskie w polskim przekładzie (Kraków, 2009). W dziele tym, co jest jego ogromnym atutem, znalazły się wszystkie wprowadzenia, przypisy i hasła, które zostały umieszczone w wydaniu Cabassiego.
Tak się jednak złożyło, że tłumaczenie Zespołu jeszcze nie zdążyło dotrzeć do wszystkich zainteresowanych nową wersją PismŚwiętego z Asyżu, kiedy w Rzymie w tymże 2009 roku ukazało się nowe krytyczne wydanie Pism Biedaczyny pod tytułem: Francisci Assisiensis, Scripta. Tym, który przygotował i dokonał wydania tego dzieła, był o. Carlo Paolazzi OFM. Nowe wydanie krytyczne stało się tym samym, nowym i – póki co – najbardziej liczącym się i podstawowym źródłem dla wszystkich tych, którzy już to jako uczeni–badacze, już to jako duchowni synowie i córki, czy też jako zwykli miłośnicy Asyskiego Patriarchy, pragną jak najlepiej zrozumieć właściwy sens Franciszkowego dziedzictwa literackiego.
 
Choć nowe wydanie krytyczne nie przyniosło diametralnych zmian i zupełnie nowych i niezannych dotąd tekstów, tym niemniej edycja przygotowana przez Paolazziego, w stosunku do tekstów wydań poprzednichu, wnosi – ogólnie mówiąc – ok. 270 różnego rodzaju poprawek, uzupełnień i dodatków. Zmiany te – w większości przypadków wydzielone tak przez Paolazziego, jak i przez tłumacza – dotyczą, nowej wersji zapisu tak pojedynczych słów, liter, zwrotów, cytatów biblijnych (co pociągnęło za sobą zmianę czasu, trybu, przypadków lub rodzaju) jak i całych zdań czy też passusów.  W wydaniu Paolazziego można zauważyć także, iż niektóre sformułowania czy słowa zostały pominięte, bądź też  – jeśli idzie o szyk wyrazów – przestawione. Paolazzi wprowadził także nowy wariant zapisu dyftongów i imion własnych, dokonał ponadto nowej datacji poszczególnych pism, ich klasyfikacji i zmian co niektórych ich tytułów.
Teksty Biedaczyny zawarte w Scripta zostały zgrupowane w trzy zasadanicze rozdziały: Laudy i modlitwy, Listy, Reguły i NapomnieniaScripta zostały także zaopatrzone w Appendice czyli specjalny Suplement, w skład którego weszły tzw. „Logia” (przypowieści–powiastki), Listy zagubione oraz wątpliwe, czyli te utwory, które w różnorakich dyskusjach, ciągle pozostają najbardziej spornymi.
Wydanie Paolazziego oprócz aparatu krytycznego, obszernych wprowadzeń, schematów i indeksów zawiera także paralelne do zapisu łacińsko-starowłoskiego tłumaczenie włoskie.
 
Z pewnością byłoby czymś idelanym gdyby wydanie Paolazziego doczekało się pełnej polskiej edycji, na podobieństwo w/w przekładu Scritti, tym niemniej cieszyć się należy z tego, że o. Krzysztof Kukułka OFMConv podjął się trudu przetłumaczenia przygotowanego przez Paolazziego samego tekstu oryginału, z pominięciem przytaczania całego aparatu krytycznego.
Tekst przygotowany przez Paolazziego, a obecnie tylko wydany nosi tytuł Sripta-Pisma św. Franciszka z Asyżu.
 
Przychylając się do opinii Redakcji i posługując się jej słowami, można wyrazić nadzieję, że:
„...poprzez przełamanie nieco stereotypowych, a niekiedy błędnych sformułowań dotychczasowych tłumaczeń, wersja o. Krzysztofa – o ile zostanie życzliwie przyjęta – ma szansę pokazania Franciszka w innym świetle... Pamiętać bowiem należy, że Franciszek był i ciągle jest postacią na tyle oryginalną i nietypową, iż trudno go ująć w jakiekolwiek ramy, schematy czy interpretacje...
Jesteśmy głęboko przekonani, że nowa próba odczytania Pism „Poverella”, z którą można się zgadzać lub nie, poprzez trzymanie się ścisłego sensu oryginału – widzianego jednocześnie w perspektywie i w kontekście innych pism średniowiecznych i biblijnych – pomoże wydobyć na światło dzienne te aspekty Franciszkowego fenomenu, które do tej pory były zupełnie niedostrzegane, niedoceniane lub nie dość jasno przedstawiane.
Wydaje się, iż warto sięgnąć po nowy przekład także dlatego, aby samemu zmierzyć się z pytaniem, czy w swojej interpretacji i rozumieniu postaci Franciszka nie jesteśmy zbyt przywiązani do sformułowań tłumaczeń już istniejących, a jednocześnie nazbyt krytyczni wobec tego, co jawi się jako owoc innej pracy translatorskiej”. (z: „Od Redakcji”).
 
Dodać należy, że wydanie Scripta–Pisma nie obejmuje sobą tekstów przetłumaczonych wyłącznie przez o. Krzysztofa Kukułkę, spośród 42 tytułów, jeden z nich,  a minowicie Testament św. Franciszka  został przełożony przez o. Krzysztofa Kościelniaka OFMConv. Wersja jego przekładu nie była dotąd jeszcze publikowana i świetnie wpisuje się oraz dopełnia swoim stylem całość charakteru obecnego przekładu dzieł Biedaczyny.
 
Ponieważ,  nowe wydanie krytyczne, dla wszystkich, którzy będą się pochylać nad lekturą Pism Poverella, będzie pełniło, rolę swoistego wzorca i fundamentu, stąd trzeba się  cieszyć, że na polskim rynku wydwniczym, dzieło to doczekało się już częściowego swego przekładu. Pokazuje ono, jak ciągle żywym jest zainteresownie postacią Świętego z Asyżu oraz jako on sam, zwłaszcza z perspektywy jego własnych tekstów, jawi się nam ciągle jako ktoś, kogo jeszcze do końca nie znamy.
 
Życzyć wypada aby ci, którzy już kroczą śladami jego ducha, jak i ci którzy poszukają prawdziwego „ja” Serafickiego Patriarchy zechcieli zapoznać się z tym Franciszkiem, jakiego być może poprzednie przekłady, jak i tekst oryginału, nie ukazywały w takim świetle, jak czyni to ostatnia edycja jego Pism  przygotowana przez o. Carlo Paolazziego.
 
red.


Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij