Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Solet annuere papieża Honoriusza III

18.07.2019 . kg

18 lipca 1216 r. na papieża został wybrany Honoriusz III, który 29 listopada 1223 r. bullą Solet annuere zatwierdził Regułę św. Franciszka. Jak brzmi ten papieski dokument i do czego zobowiązuje? Na te pytania odpowiada o. Andrzej Hejnowicz OFMConv. Zapraszamy do lektury.

Dnia 29 listopada 1223 roku papież Honoriusz III wydał list apostolski, którym zatwierdził Regułę Braci Mniejszych. Najczęściej franciszkanie mówiąc o tym dokumencie określają go: „reguła zatwierdzona” lub „reguła z bullą”, co bardziej zwraca uwagę na regułę, a nie na dokument papieski. Tak na prawdę tekst Franciszka znajduje się między dwiema częściami bulli Honoriusza III, które otwierają i zamykają dokument. Oczywiście dla nas, braci mniejszych, bulla papieska jest tylko piękną ramą, w którą oprawiony jest obraz=reguła. Ja chciałbym zająć się właśnie ową „ramą”, czyli listem papieskim.

Na dzień dzisiejszy mamy dwa egzemplarze tego dokumentu. Pierwszy, znany wszystkim synom św. Franciszka,  znajduje się w Kaplicy relikwii przy bazylice asyskiej, a drugi w Tajnym Archiwum Watykańskim (Archivio segreto vaticano). Jako pierwszy taką wiadomość podaje nam XVIII-wieczny franciszkanin Sbaraglia (J.H. Sbaralea). W jego czasach egzemplarz asyski znajdował się wśród innych relikwii w zakrystii bazyliki św. Franciszka. Dopiero papież Leon XIII pozwolił na umieszczenie go w miejscu dostępnym dla wszystkich. Kancelaria papieska wydawała w owym czasie dwa typy listów: litterae gratiosae i litterae executoriae, czyli listy, w których papież udziela „łaski” i te, w których przekazuje pewne zarządzenia, egzekutywy. Różnica była widoczna na pierwszy rzut oka. Te, które udzielały łaski miały sznurek, na którym wisiała bulla (pieczęć papieska) czerwono-żółty, natomiast egzekutywne posiadały szary sznurek. Nasz dokument należy do pierwszej kategorii. Ma 61 cm szerokości i 59 cm wysokości. Zawiera 49 linijek tekstu. Wydała go kancelaria papieska na Lateranie i jak każdy dyplom (pismo posiadające prawnie samodzielny byt) z tamtego czasu zawiera pewne stałe cechy. Są nimi:

1. Protokół zawierający inwokacje, intytulacje i inskrypcje.

2. Korpus, w którego skład wchodzą: arenga, promulgacja, narracja, dyspozycja, sankcja i koroboracja.

3. Eschatokol składający się z testacji, datacji i aprekacji. 

Autorem jest papież, tylko on posiadał w imieniu Kościoła władzę, aby „pobożne pragnienia” Franciszka i jego braci ustanowić prawem kanonicznym.

W części wstępnej mamy imię wystawiającego dokument: Honorius episcopus servus servorum Dei. Następnie dowiadujemy się do kogo jest skierowany: Dilectis filiis fratri Francisco et aliis fratribus de ordine fratrum minorum, których papież pozdrawia i udziela błogosławieństwa: salutem et apostolicam benedictionem.  W arendze znajdujemy ogólną motywację dokonywanego aktu prawnego: Solet annuere sedes apostolica piis votis, et honestis petentium desideriis favorem benivolium impertiri, czyli: Stolica Apostolska zazwyczaj przychyla się do pobożnych pragnień i chętnie popiera szlachetne dążenia proszących. Była to jedna z formuł bardzo często używanych przez kancelarię papieska. Wystarczy przypomnieć, że Reguła św. Klary z 1253 roku ma taką samą formę potwierdzenia. Po czym następuje zatwierdzenie: Eapropter, dilecti in Domino filii,  vestris piis precibus inclinati, ordinis vestri regulam, a bone memorie Innocentio papa predecessore nostro approbatam, annotatam presentibus,  auctoritate vobis apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus.Que talis est. (Dlatego, umiłowani w Panu synowie, skłonieni waszymi pobożnymi prośbami, Regułę waszego Zakonu, przez świętej pamięci Innocentego papieża, naszego poprzednika, zbadaną i uznaną, obecnie władzą apostolską wam zatwierdzamy i powagą niniejszego pisma poręczamy). Następuje włączony w dokument, czyli insertowany, tekst Reguły. Po tym mamy koraboracje i sankcje: Nulli  ergo omnio hominum liceat hanc paginam nostre confirmationis infringere vel ei ausu temerario traire. Si quis autem hoc attemptare presumpserit indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum Eius se noverit incursum. (Nikomu przeto z ludzi nie wolno naruszać tego naszego zatwierdzenia albo zuchwale mu się sprzeciwiać. Gdyby jednak ktoś ośmielił się to uczynić, niech wie, że ściągnie na siebie gniew Boga wszechmogącego i Jego świętych Apostołów Piotra i Pawła). W ostatniej części dokumentu, w eschatokole mamy datację: Dat. Laterani, terzio kalendas decembris,  pontificatus nostri  anno octavo. (Dano na Lateranie, dnia 29 listopada, w ósmym roku naszego pontyfikatu). Pergamin zawiera jeszcze jedną rzecz: pieczęć z odciśniętym wizerunkiem apostołów Piotra i Pawła z jednej strony i z napisem: HONORIUS PP III z drugiej.

Kluczowymi dla franciszkanów są słowa: ordinis vestri regulam... auctoritate vobis apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Słowa te oznaczają, że tekst Reguły włączony do dokumentu stał się obowiązującym prawem, zaś pieczęć papieska to potwierdza. W ten sposób papież kanonicznie rozpoznał charyzmat franciszkański, czyli stał się on oficjalnie w Kościele jedną z dróg do doskonałości ewangelicznej.

o. Andrzej Hejnowicz OFMConv

Giotto / Kazanie do Honoriusza III i kardynałów



Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij