Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Wawelski Dzwon Zygmunt

09.07.2017 kg .

Franciszkanie.pl | Redakcja portalu

Bije jedynie w najważniejsze święta i uroczystości kościelne i narodowe. Rocznie takich okazji jest około 30, a są to m.in. Nowy Rok, Niedziela Palmowa, Wielkanoc, 3-go Maja, Boże Ciało, Wszystkich Świętych, Święto Niepodległości, Boże Narodzenie. Oprócz tego bije w chwilach ważnych dla Krakowa i Polski. Ten wyjątkowy dzwon został zawieszony na wieży wawelskiej 9 lipca 1521 r. Jaka jest jego historia?

Jan Matejko, Zawieszenie dzwonu Zygmunta

Patrząc na Wzgórze Wawelskie od strony ul. Kanoniczej uwagę przykuwają dwie wieże: wyższa zwana Zegarową i niższa określana od XVI w. mianem Zygmuntowskiej. Wieża Zygmuntowska została zbudowana w 2 poł. XIV w. i pełniła początkowo funkcję obronną dla Zamku Królewskiego. Na pocz. XV w. zamieniono ją na dzwonnicę katedralna. Na przestrzeni swojej historii była wielokrotnie przebudowywana, obecny XIX wieczny wygląd zawdzięcza Sławomirowi Odrzywolskiemu. W wieży znajduje się 5 dzwonów z których najważniejszym jest Zygmunt – dzwon odlany w 1520 r. przez Hansa Behema – ludwisarza pochodzącego z Norymbergii, na polecenie Zygmunta I Starego od którego zyskał swoją nazwę. W zamyśle króla miał on służyć na chwałę Boga, Jagiellonów oraz całego Królestwa Polskiego. Według legendy, ważący ponad 12 ton dzwon został odlany ze zdobytych w bitwie pod Orszą w 1514 r. armat.  Powierzchnię dzwonu ozdobiono herbami Polski i Litwy, postaciami świętych: Stanisława i Zygmunta oraz łacińskim napisem, który w tłumaczeniu polskim brzmi: ,,Bogu najlepszemu, największemu i Dziewicy Bogarodzicy, świętym patronom swoim, znakomity Zygmunt król Polski ten dzwon godny wielkości umysłu i czynów swoich kazał wykonać roku zbawienia 1520". Uroczyste zawieszenie dzwonu na wieży miało miejsce 9 lipca 1521r. Tak oto transport dzwonu na Wawel opisał jeden z ówczesnych kronikarzy: ,,Prowadzono go do zamku, tocząc na dwóch walcach po kłodach ogromnych. Gromada chłopów, wkładając drągi w wydłubane dziury w walcach, popychali one, a kłody podwójne podciągano po drodze na przemian. W przeciągu godziny jednej wyciągnięto dzwon na wieżę, przyczepiwszy wiele powrozów, za pomocą dwóch walców mosiężnych i dwóch drewnianych. Król z królowa przypatrywali się temu, jako też nieprzeliczony tłum ludu płci obojga”.

Dźwięk Zygmunta krakowianie po raz pierwszy usłyszeli 13 lipca 1521 r. w uroczystość św. Małgorzaty. W 1525 r. król Zygmunt I Stary powierzył opiekę nad dzwonem cechowi ciesielskiemu płacąc im za obsługę jedną grzywnę srebra, ,,mieli oni dzwonić bez sprzeczki, wymówki i zaniedbania w nakazane święta, pod karą 12 groszy za każde zaniedbanie i opóźnienie”. Obliczono, że dzwon wówczas uruchamiano ok.120 razy w roku w czasie świąt kościelnych i ważnych wydarzeń  w dziejach narodu, podczas królewskich koronacji, i królewskich pogrzebów.

Obecnie za obsługę dzwonu odpowiada Bractwo Dzwonników. Od wieków niezmiennie dźwięk Zygmunta rozlega się w czasie ważniejszych Świąt oraz podczas ważnych wydarzeń w życiu Kościoła i Polski. Pierwotne serce dzwonu ważące 323 kg po raz ostatni biło w Boże Narodzenie 2000 r. w przeciągu XIX wieku pękało trzykrotnie, ostatecznie 14 kwietnia 2001 r. po kolejnym pęknięciu zostało zastąpione nowym, ważącym 365 kg.  

Dzwon Zygmunt na przestrzeni swojej historii stał się jednym z ulubionych elementów literatury pięknej oraz malarstwa. Pisał o nim Stanisław Wyspiański w Weselu, Andrzej Krzycki zawarł go w swojej poezji a Jan Matejko utrwalił jego umieszczenie na wieży w swoim obrazie.

Z dzwonem wiąże się kilka legend, jedna z nich znana wszystkim krakowianom mówi o tym, ze wszystkie panny i kawalerowie którzy chcą porzucić życie w samotności powinni udać się na wieżę i kiedy nikt nie patrzy dotknąć serca Zygmunta prawą dłonią. Jak głosi legenda jest to niezawodny sposób na to, by do roku znaleźć swoją drugą połowę pod warunkiem, ze ten gest uczyni się z mocną wiarą i nadzieją.

Barbara Witos

(jeżeli będąc w Krakowie chcielibyście posłuchać innych wawelskich historii zapraszamy na stronę Autorki: WAWEL)


Cytaty za: M. Rożek, Krakowska Katedra na Wawelu, Kraków 2012.



Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij